Kontakt
Monika Bartosiewicz

doradca podatkowy
Senior Associate
Phone: +48222440070
E-Mail

16 listopada 2017 r. zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) w sprawie Kozuba Premium Selection Sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-308/16). W orzeczeniu TSUE stwierdził, że obowiązująca na gruncie polskiej ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) definicja pojęcia „pierwszego zasiedlenia” jest niezgodna z przepisami prawa Unii Europejskiej. Rozstrzygnięcie TSUE ma o tyle istotne znaczenie, że definicja „pierwszego zasiedlenia” ma decydujący wpływ na możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT w przypadku transakcji zbycia nieruchomości.

Sprawa dotyczyła spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, do której w 2005 r. wniesiono aportem nieruchomość – budynek mieszkalny z 1992 r. Budynek został w 2006 r. dostosowany do celów prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Poniesione przez spółkę nakłady wyniosły około 55% wartości początkowej budynku. 31 lipca 2007 r. budynek został ujęty przez spółkę w ewidencji jako środek trwały, a następnie (15 stycznia 2009 r.) sprzedany. 

W wyniku kontroli skarbowej organy podatkowe ustaliły, że spółka nieprawidłowo nie wykazała w ewidencji dla podatku VAT oraz nie rozliczyła w deklaracji VAT sprzedaży nieruchomości, zaniżając w rezultacie  podatek należny. W ocenie organów sprzedaż nieruchomości nie mogła być powodem skorzystania ze zwolnienia przewidzianego dla dostawy budynków, budowli lub ich części, gdyż została ona dokonana w ramach „pierwszego zasiedlenia” budynku. Organy podatkowe stanęły na stanowisku, że takim „pierwszym zasiedleniem” budynku nie mogło być przeznaczenie go w 2007 r. na cele związane z działalnością gospodarczą spółki, a dopiero jego sprzedaż dokonana w 2009 r., będąca pierwszą czynnością podlegającą opodatkowaniu. Ustawa o VAT definiuje bowiem „pierwsze zasiedlenie” jako oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich:

  • wybudowaniu lub
  • ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

W ramach sądowej kontroli decyzji Naczelny Sąd Administracyjny powziął wątpliwość co do zgodności polskich przepisów z regulacją Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT) i zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.

Szerszy zakres zwolnienia

TSUE uznał, że przyjęta na gruncie przepisów prawa polskiego definicja pojęcia „pierwszego zasiedlenia” nie jest zgodna z przepisami Dyrektywy VAT, gdyż nadmiernie ogranicza zakres zwolnienia. Zdaniem TSUE błąd popełniony przez polskiego ustawodawcę w procesie implementacji przepisów prawa wspólnotowego polegał na uzależnieniu możliwości skorzystania ze zwolnienia od tego, aby oddanie budynku, budowli lub ich części nastąpiło w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu. Przepisy prawa polskiego pozostawiły bowiem poza zakresem zwolnienia nie tylko sytuacje, w których mamy do czynienia z nowym budynkiem lub budowlą lecz także te, w których przedmiotem dostawy jest budynek stary, który po wybudowaniu czy ulepszeniu przez podatnika we własnym zakresie w celu rozpoczęcia jego użytkowania nie był jeszcze przedmiotem czynności opodatkowanej VAT (dostawy lub usługi), choć został już faktycznie zasiedlony.

Ponadto TSUE odniósł się do pojęcia „ulepszenia” występującego w definicji „pierwszego zasiedlenia” na gruncie ustawy o VAT. W ocenie TSUE użyte w ustawie o VAT pojęcie „ulepszenie” należy utożsamiać z występującym na gruncie Dyrektywy VAT pojęciem „przebudowy” i rozumieć je jako sytuację, w której budynek lub budowla jest przedmiotem istotnych zmian przeprowadzonych w celu zmiany jego wykorzystania lub w celu znaczącej zmiany warunków jego zasiedlenia. TSUE zwrócił uwagę, że zadaniem organu podatkowego jest każdorazowo – niezależnie od ustalenia procentowego współczynnika wartości nakładów na „ulepszenie” w stosunku do wartości początkowej budynku lub budowli – zbadanie, w jakim zakresie dane „ulepszenie” doprowadziło do istotnej zmiany obiektu zgodnie z powyższymi wytycznymi.

Wznowienie zakończonych postępowań

Orzeczenie TSUE może mieć wpływ zarówno na transakcje zbycia nieruchomości realizowane w przyszłości, jak i na postępowania podatkowe, które zostały już zakończone. Otwiera ono bowiem możliwość wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie miesiąca od dnia publikacji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (według stanu na dzień sporządzenia niniejszej informacji orzeczenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym). 

Jeżeli są Państwo zainteresowani pomocą specjalistów Rödl & Partner w ocenie konsekwencji podatkowych powyższego orzeczenia, pozostajemy do dyspozycji. Chętnie wesprzemy Państwa w tym zakresie, a także zapewnimy doradztwo podatkowe w zakresie CIT, PIT, VAT. Nasi doradcy podatkowi w biurach Rödl & Partner: Gdańsk, Gliwice, Kraków, Poznań, Warszawa i Wrocław, odpowiedzą także na inne pytania z zakresu doradztwa podatkowego. Zachęcamy do kontaktu. 

11.12.2017