Kontakt
Katarzyna Małaniuk

radca prawny
Manager
Phone: +48 61 624 49 69
E-Mail

Z uwagi na liczne zmiany przepisów prawnych i podatkowych rok 2018 nie jest łatwy dla przedsiębiorców. Pierwszą połowę roku zdominowały przygotowania do RODO, następnie trzeba będzie przygotować się do elektronicznego składania sprawozdań finansowych, do wdrożenia mechanizmu split payment oraz przemyśleć kwestie związane z ustawą compliance. Dodatkowe zaskoczenie wywołał fakt, że ustawodawca rozpoczął prace nad projektem zupełnie nowego kodeksu pracy i kodeksu zbiorowego prawa pracy.  

W ostatnim czasie w mediach pojawiały się informacje o propozycji Komisji Kodyfikacyjnej dotyczącej uchwalenia nowego kodeksu pracy i kodeksu zbiorowego prawa pracy, 14 marca 2018 r. Przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Pracy – Marcin Zieleniecki, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej poinformował o zakończeniu przez komisję prac i podjęciu uchwały o przyjęciu dwóch projektów: kodeksu pracy i kodeksu zbiorowego prawa pracy.

Projekty te już na etapie prac w komisji wywoływały kontrowersje –  za przyjęciem projektu opowiedziało się 10 z 14 członków Komisji Kodyfikacyjnej, przeciwko głosowali eksperci reprezentujący pracowników: NSZZ „Solidarność”, OPZZ, jak i pracodawców: Pracodawcy RP.  

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Pracy powołana została jeszcze w 2016 r. i składała się z 14 członków – 7 przedstawicieli wskazanych przez ministra pracy oraz 7 wytypowanych przez organizacje pracodawców i centrale związkowe reprezentowane w Radzie Dialogu Społecznego.

Kontrowersyjne propozycje Komisji Kodyfikacyjnej

Propozycje Komisji Kodyfikacyjnej nie zostały przekazane do wiadomości publicznej, a mimo to wywołały emocje zarówno wśród pracodawców, jak i pracowników. Z informacji medialnych wynikało, że planowana jest prawdziwa rewolucja w prawie pracy. Wskazana poniżej lista proponowanych zmian w prawie pracy została opracowana na podstawie publikacji i doniesień medialnych. 

1. Zmiany w udzielaniu urlopów wypoczynkowych:

a) Wydłużenie urlopu dla wszystkich pracowników do 26 dni w skali roku.
b) Wykorzystanie zaległego urlopu najpóźniej do końca stycznia następnego roku.
c) W razie nieudzielenia urlopu w terminie, prawo do urlopu wygasa, a pracownikowi przysługuje zadośćuczynienie w wysokości dwukrotności wynagrodzenia urlopowego, jakie przysługiwałoby pracownikowi w razie udzielenia tego urlopu w ostatnim możliwym terminie.
d) Obliczanie wymiaru urlopu poprzez przeliczanie go na godziny (udzielanego jednak co do zasady w dniach).

2. Zmiany w formach zatrudnienia:

a) Brak możliwości zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy zlecenia i umowy o dzieło.
b) Podstawą zatrudnienia miałyby  być umowy o pracę (umowa o pracę na okres próbny, umowa o pracę na czas określony, umowa o pracę na czas nieokreślony, umowa o pracę sezonową, umowa o pracę dorywczą, umowa o pracę tzw. nieetatową) lub samozatrudnienie (zarezerwowane dla specjalistów).
c) Umowa na czas określony mogłaby być zawierana tylko w wyjątkowych sytuacjach np. na zastępstwo oraz na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy, zezwalając by układ zbiorowy pracy mógł wydłużać powyższy okres. Powyższe ograniczenie nie dotyczy jednak umów, które z powodów szczególnych mogą być obecnie zawierane na okresy dłuższe. W tych przypadkach nie obowiązywałby bowiem ani limit czasu trwania takich umów, ani ograniczenie co do wielokrotności ich zawierania.
d) Okres próbny mógłby wynosić pół roku.
e) Okres trwania umowy na prace dorywcze wynosiłby maksymalnie  30 dni. 

3. Pozostałe proponowane zmiany:

a) Modyfikacja przepisów dotyczących obowiązku wypłat przez pracodawców wynagrodzenia chorobowego poprzez skrócenie tego okresu, zwłaszcza w przypadku umów krótkoterminowych.
b) Obowiązek uzasadniania wypowiedzeń umów zawartych na czas określony.
c) Wypowiedzenie umowy o pracę miałoby wymagać wysłuchania pracownika (jeśli pracodawca zatrudnienia powyżej 10 pracowników)
d) Składniki wynagrodzenia za pracę (poza nagrodą) nie mogłyby mieć charakteru uznaniowego.
e) Pracą w godzinach nadliczbowych miałaby być tylko ta, wykonywana na polecenie pracodawcy.
f) Układ zbiorowy mógłby przewidywać tworzenie przez pracodawcę kont wynagrodzeń, na które trafiałyby środki należne za pracę w godzinach nadliczbowych (wypłata tych środków w określonych sytuacjach).   
g) Urlop na żądanie miałby być zgłaszany najpóźniej na 24 godziny przed jego rozpoczęciem.
h) Poddanie ochronie kodeksu w pewnym zakresie kwestii związanych z  samozatrudnieniem.
i) Wątpliwości co do rozstrzygnięcia, czy zatrudnienie odbywa się na podstawie samozatrudnienia, czy na podstawie umowy o pracę będzie rozstrzygana na korzyść zatrudnienia.

Stanowisko rządu oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Do propozycji komisji, choć nadal nie zostały one oficjalnie przedstawione, szybko odniósł się przedstawiciel rządu zaznaczając, że rządząca partia nie pracuje nad żadnymi zmianami w kodeksie pracy oraz że propozycji Komisji Kodyfikacyjnej nie poprze. Jednak niepewność pozostała. 

Oficjalnie takie stanowisko po miesiącu spekulacji potwierdziła Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Elżbieta Rafalska. Na konferencji zorganizowanej 13 kwietnia 2018 r. Minister podkreśliła, że efekty pracy komisji są cenne i „zostaną opracowane, dostosowane i wykorzystane do przygotowania projektów nowelizacji kodeksu pracy”, szczególnie w części dotyczącej czasu pracy i rozwiązywania sporów zbiorowych . Dodała też, że nie wyobraża sobie, aby można było przyjąć nowe przepisy w sytuacji sprzeciwu strony społecznej. Z tego powodu rząd nie będzie kontynuować prac w formie zaproponowanej przez komisję, a zmiany kodeksu pracy będą przeprowadzone poprzez konsensus wszystkich zainteresowanych.

Co dalej z pracami nad nowelizacją kodeksu?

W zakresie prac nad nowelizacją kodeksu pracy, Minister Rafalska podkreśliła, że na początku będą one koncentrowały się na ocenie skutków proponowanych regulacji. Powinno to potrwać około trzech miesięcy. Na tę chwilę termin przedstawienia konkretnych rozwiązań określony jest na koniec roku 2018. 

Oznacza to, że najprawdopodobniej jeszcze w 2018 roku będą zmiany w kodeksie pracy (szczególnie dotyczące czasu pracy). Będą to jednak tylko zmiany niektórych dotychczasowych zapisów, a nie nowy rewolucyjny kodeks pracy.

Będziemy na bieżąco informować o pracach nad zmianami w tym zakresie. Gdyby mieli Państwo dodatkowe pytania do tematu, specjaliści Rödl & Partner pozostają do Państwa dyspozycji.

11.06.18