Kontakt
Karolina Sieraczek

radca prawny
Senior Associate
Phone: +48 71 60 60 415
E-Mail

Z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadły traci prawo zarządu majątkiem. Majątek upadłego staje się masą upadłości, nad którą zarząd przejmuje syndyk. Oznacza to, iż wydanie postanowienia o ogłoszeniu upadłości powoduje konieczność wstąpienia syndyka na miejsce upadłego we wszelkie stosunki dotyczące masy upadłości. Czynności dokonane przez syndyka w związku z zarządem masą upadłości wywołują skutek w stosunku do majątku upadłego. Kwestie te reguluje szczegółowo Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (zwaną dalej: pr. upad.)

Legitymacja procesowa syndyka

Powyższe dotyczy także postępowań przed sądami. Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 ustawy pr. upad.). A zatem po ogłoszeniu upadłości stroną takich postępowań powinien stać się syndyk, który prowadzi postępowanie dotyczące masy upadłości w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego. Upadły traci legitymację procesową i zostaje w postępowaniu tylko stroną w znaczeniu materialnym.

Zawieszenie postępowania

Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) ogłoszenie upadłości wobec strony stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania z urzędu, jeżeli sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Jest to konsekwencja wyżej wskazanych przepisów pr. upad., które przewidują utratę legitymacji procesowej przez upadłego. W takiej sytuacji konieczne jest powiadomienie syndyka o toczącym się postępowaniu, tak aby postępowanie nie zostało dotknięte nieważnością.

Nieważność postępowania

W sytuacji gdy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi po ogłoszeniu upadłości postępowanie toczy się nadal z udziałem upadłego, a nie z udziałem syndyka, to wydany w takich warunkach wyrok dotknięty jest wadą nieważności. Strona (upadły) nie miała bowiem zdolności procesowej i tym samym także była pozbawiona możności obrony swoich praw. Wystąpienie przesłanek nieważności należy badać na dzień ich wystąpienia. Sądy biorą pod uwagę przesłankę nieważności postępowania z urzędu, nie jest więc konieczne wykazywanie jej przez strony postępowania.

Należy podkreślić, że tej wady postępowania nie można sanować, chyba że konkretny przepis stanowi inaczej. Przykładem może być tu przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z którym nie można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Ocena czy możliwe jest sanowanie tej wady zależy od konkretnych okoliczności i jest indywidualnie dokonywana przez sąd rozpatrujący sprawę.  

Biorąc pod uwagę powyższe, fakt ogłoszenia upadłości wywiera zawsze określone skutki procesowe w sprawach, które dotyczą masy upadłości. Konieczne jest zapewnienie właściwej reprezentacji upadłego oraz możliwości obrony jego praw. Po ogłoszeniu upadłości upadły nie ma już legitymacji procesowej w sprawach dotyczących masy upadłości. A zatem tylko syndyk może reprezentować upadłego w toczącym się postępowaniu. Powyższe potwierdza także niedawny wyrok NSA z 11.04.2018 r. (I FSK 820/16).

Jeśli są Państwo zainteresowani wsparciem ekspertów Rödl & Partner w omawianym temacie, pozostajemy do dyspozycji w biurach w Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Poznaniu, Warszawie i Wrocławiu.